Ondersteuning voor zwangere vrouwen in moeilijke situaties

Elke baby verdient een goede start in het leven. Dat is wat elke jonge ouder wil voor zijn kind.

Toch zijn de leefomstandigheden van toekomstige ouders soms minder gunstig, bijvoorbeeld omwille van psychische problemen, zwakke sociale ondersteuning, mentaal minder begaafde zwangere vrouwen, vrouwen met een (vermoeden van) druggebruik, een moeilijke financiële situatie… Om deze ouders te ondersteunen, werd het perinataal netwerk PRAGT in het leven geroepen.

Leven in een sociaal kwetsbare situatie zorgt ervoor dat het voor sommige ouders erg moeilijk wordt om beroep te doen op nauwe opvolging tijdens de zwangerschap. Lien Hermans, diensthoofd materniteit, getuigt daarover: “We ervaren dat zwangere vrouwen in het ziekenhuis bevallen zonder dat geweten is dat ze kwetsbaar zijn. Het blijkt dan dat ze tijdens hun zwangerschap geen ondersteuning of opvolging hebben gehad. De ondersteuning moet dan nog op gang komen na de bevalling. We stoten op wachtlijsten, administratie die al in orde had moeten zijn, het ontbreken van een vertrouwensband…”
Deze ervaringen tonen het belang van een proactieve aanpak rond zwangerschap en geboorte. De periode van de zwangerschap en de eerste levensjaren zijn immers bepalend voor de latere gezondheid van het kind. Elk kind en elke (toekomstige) ouder moet kunnen rekenen op medische preventieve zorg, psychosociale begeleiding en ondersteuning, met het oog op een positieve start voor het kind.

PRAGT


Maar de realiteit toont aan dat ook hier gezondheidsongelijkheid al begint voor de geboorte. Lokaal zijn er al jaren prenatale cursussen, infosessies en postnatale begeleiding in het ziekenhuis en de thuissituatie. De belangstelling hiervoor is groot maar de doelgroepen die deze begeleiding het meest nodig hebben, zijn moeilijk bereikbaar.
Deze aanstaande ouders kunnen terecht bij PRAGT. PRAGT is een netwerk dat staat voor Perinataal Regionaal Ambulant GezinsTraject. Door ouders al tijdens de zwangerschap bij te staan en voor te bereiden op de komst van hun kind, kunnen de (ongeboren) kinderen maximale kansen krijgen. Wanneer die ouders zich in een moeilijke, sociaal zwakkere situatie bevinden, is beroep doen op deze zorg niet evident.
Intensieve begeleiding
(Aanstaande) ouders kunnen bij PRAGT terecht voor bijkomende ondersteuning tijdens de zwangerschap. Dit kan gaan over extra consultaties bij de vroedvrouw of gynaecoloog, maar daarnaast gaat het ook veel verder dan de ‘standaardzorg’ tijdens de zwangerschap.
Enkele voorbeelden:

  • Een zwangere vrouw met een drugsproblematiek wordt doorverwezen naar het CAD. Ook de huisarts wordt betrokken, net als de vroedvrouw aan huis. Bij financiële problemen wordt het OCMW ingeschakeld.
  • Voor een tienerzwangere wordt er contact genomen met het CLB, om te kijken hoe het schoolgaan optimaal kan gecombineerd worden met de zwangerschap. De huisarts wordt mee op de hoogte gebracht en er wordt gekeken hoe de baby na de bevalling kan opgevangen worden. Ook CIG de Zeshoek, Amberwerking (CKG), de crèche, de diensten voor kraamzorg kunnen betrokken partij zijn..
  • Wanneer een zwangere ernstige huisvestingsproblemen heeft, zorgt PRAGT ervoor dat het CAW daarin tussen komt.

Wanneer een van deze instellingen ingeschakeld wordt, zal PRAGT hun tussenkomst ook opvolgen. Worden de afspraken nageleefd? Hoe verloopt de begeleiding? Welke stappen worden er gezet? Uiteraard gebeuren alle tussenkomsten/doorverwijzigingen met toestemming van de aanstaande ouders.


De rol van de huisarts


De huisarts is een erg belangrijke spilfiguur in dit verhaal. Zij zien de zwangere vrouwen vaak als eerste en hebben al een vertrouwensband met hen opgebouwd gedurende hun voorgeschiedenis. Als de huisarts denkt dat de zwangere vrouw extra steun kan gebruiken in de opvolging van haar zwangerschap, doet hij/zij een aanmelding via e-mail.
Zodra er een kwetsbare zwangere wordt aangemeld, bekijkt een medewerker van de sociale dienst van het Mariaziekenhuis en/of haar collega-diensthoofd van de materniteit welke partners uit het netwerk (bijvoorbeeld gynaecoloog, OCMW, Kind & Gezin, de vroedvrouw aan huis, CAD, CIG de zeshoek, CGG, psychiatrische centra…) kunnen een rol spelen in de ondersteuning om mama en baby een goede start te bieden. Dit alles steeds met toestemming van de mama.


Een goede start voor het project

Het project loopt erg goed. Er zijn al verschillende aanmeldingen geweest, en daaruit blijkt dat we al een groter bereik hebben gegenereerd dan verwacht, want de aanmelding komen zeker niet alleen van de huisartsen maar ook van CAW, OCMW, e.d.

De wieg in Pelt, wortels in de hele zorgregio


De opstart van dit netwerk is een belangrijke nieuwe stap in een goede samenwerking tussen de eerstelijnszorg en het ziekenhuis.
De wieg van dit project staat in het Huis van het Kind van Pelt. Tijdens een overleg daar kwam het gebrek aan vroege opsporing van kwetsbare zwangere vrouwen aan bod. Dit thema bleek een bezorgdheid te zijn van veel lokale partners zoals het Mariaziekenhuis, CKG De Hummeltjes, Kind en Gezin, het VCLB, expertisecentra kraamzorg, eerstelijnsvroedvrouwen, kraamzorgorganisaties en CIG De Zeshoek.
Ondertussen is PRAGT uitgegroeid tot een netwerk met tal van partners dat zich uitstrekt over heel Noord-Limburg. De coördinatie van PRAGT gebeurt in het Mariaziekenhuis dat met haar regionale functie daarvoor perfect geplaatst is.
Recent werd PRAGT voorgesteld aan alle gemeentebesturen en OCMW’s, de welzijnsregio en alle huizen van het Kind van de regio Noord-Limburg. Intussen hebben alle De gemeentes Overpelt, Neerpelt, Lommel, Hamont-Achel, Hechtel-Eksel, Bree, Bocholt, Peer en Meeuwen-Gruitrode hebben zich al achter het project geschaard door hun engagement officieel te maken. Ook volksvertegenwoordiger Vera Jans, die vanuit het kabinet van Vlaams Minister voor Welzijn, Volksgezondheid en gezin, werd afgevaardigd, steunt het project.

Gepubliceerd op maandag 19 maart 2018 15.34 u.